هفت سوالی که باید قبل از تحول دیجیتال پرسید

 سمانه یزدان‌پور

اگر شما درحال اجرای تحول دیجیتال هستید، ما توصیه می‌کنیم پیش از شروع با چند سوال شروع کنید تا هزینه، آمادگی و توانایی سازمان را ارزیابی کنید

سرمایه‌گذاری دیجیتال برای بیشتر شرکت‌ها تصمیم کاملاً درستی است؛ اما سازمان‌های زیای هنوز در تقلای دستیابی به نتایج مطلوب هستند. خطای تحول دیجیتال مابین ۶۶ تا ۸۴ درصد تخمین زده می‌شود و ازآنجاکه خطا دور از انتظار نیست، مدیران تلاش می‌کنند مزیت‌های رقابتی کاملاً جدیدی خلق کنند و‌ آنها را به سازمانی با فرهنگ و مدل‌های عملیاتی قوی که از گذشته به ارث برده است، بقبولانند. فناوری دیجیتال می‌تواند روش‌های عملیاتی و اجرایی موجود را برای بهبود بخشیده یا تقویت کند؛ بااین‌حال اثرات گسترده‌تری در تجارت دارد و می‌تواند مسیرها و ایده‌های کاملاً جدیدی برای کسب‌و‌کارها خلق ‌کند.

ازسوی دیگر با وجود اینکه تعداد زیادی از مدیران اجرایی طرفدار مدیریت تغییر هستند؛ بایستی در نظر داشت که تحول دیجیتال تغییری عمیق‌تر در مقایسه با ارتقای فرایند و سیستم معمول است. پس همان‌طور که شما درحال پیمودن مسیر تحول دیجیتال خود هستید، ما توصیه می‌کنیم با چند سوال شروع کنید تا آمادگی و توانایی گسترده‌تری از سازمان را در مقایسه با حالتی که سوال هایی نظیر چه استعدادهایی نیاز داریم یا چقدر بایستی پول خرج کنیم مطرح می‌شده، کشف کنید.

سوال اول:  این، ارتقایی دیجیتال است یا تحولی دیجیتال؟

بسیاری از سازمان‌ها هدف را تحول دیجیتال قرار می‌دهند اما در انتها به ارتقای دیجیتالی دست می‌یابند. به‌کارگیری فناوری دیجیتال برای افزایش بهره‌وری یا اثربخشی امور جاری سازمان نظیر افزایش میزان بازاریابی برای کانال‌های دیجیتال یا ارتقای سیستم‌های ارتباطی داخلی نمونه‌ای از ارتقای دیجیتال است. ازطرف دیگر تحول دیجیتال زمانی رخ می‌دهد که شما از فناوری دیجیتال برای تغییر روش‌های عملیاتی به‌ویژه درزمینه تعامل با مشتری و راه‌های خلق ارزش بهره ببرید؛ برای نمونه اپل از توسعه‌دهندگان شبکه‌ای (Network Developers) خودش برای خلق نرم‌افزار برای دستگاه‌های خودش بهره می‌برد.

اگر متوجه شدید در واقع به‌جای تحول دیجیتال درحال ارتقای دیجیتال هستید از خود بپرسید آیا این ارتقا برای حفظ و نگهداری مزیت رقابتی این کسب‌و‌کار در جهانی که مدل‌های کسب‌و‌کار دیجیتال چهار برابر بیشتر درحال خلق ارزش‌های بازار هستند، کافی خواهد بود؟

بیشتربخوانید: پنج ستون و عامل اصلی در تحول دیجیتال موفق

سوال دوم: آیا واقعا درگیر و علاقه‌مند به آن شده‌اید؟ تیم شما چطور؟

تحول دیجیتال و مدل‌های کسب‌و‌کار در حیطه کاری هر فرد اجرایی است و این انتظار وجود دارد که اکثر سازمان‌ها برای ادامه‌دادن کسب‌و‌کار خود بایستی تغییر کنند؛ بااین‌حال اتفاقی که ما بارها و بارها شاهد آن بوده‌ایم این بوده که تیم راهبری برای هدایت تحول دیجیتال تلاش می‌کنند در‌حالی‌که خود خیلی مشتاق آن نیستند.

همه ما باورهایی اصلی در مورد آنچه در جهان خلق ارزش می‌کند داریم و این باورها چگونگی تخصیص زمان، توجه و سرمایه ما را شکل می‌دهند. غالب تجربه رهبران دهه‌هاست بر سرمایه هایی نظیر سایت‌ها، اموال، صورت کالا و سرمایه انسانی متمرکز هستند. گذر از این اولویت‌بندی‌های مورد عادت، مستلزم خود اندیشی و پذیرش و تلاشی هماهنگ برای ساختن الگوهای جدید در افکار و اعمال در بیشتر اوقات است.

سوال سوم: آماده به اشتراک‌گذاری خلق ارزش با مشتریان خود هستید؟

مدل‌ کسب‌و‌کار مبتنی بر ارکستراسیون شبکه ( network orchestration )، براساس این حقیقت ایجاد شده است که کمپانی‌ها به مشتریان و دیگر شبکه‌ها اجازه مشارکت در فرایند خلق ارزش را بدهند. اوبر (Uber) به شبکه‌ای از راننده ها و  ایر بی ان بی (Airbnb) به شبکه‌ای از صاحبان ملک اعتماد می‌کند. این شبکه‌ها برای سازمان ضروری هستند و با دسترسی ایجاد‌شده به سرمایه‌های خارجی، سازمان‌ها قادر به کسب سود درخور توجهی هستند.

به‌اشتراک‌گذاری حجم کار، شبیه به پیروزی قطعی در پیشنهاد کار است؛ بااین‌حال خیلی از رهبران درمورد رها‌کردن کنترل و نیز اعتماد و اتکا به شبکه‌ای خارج از زنجیره خود تردید دارند.

کارکردن با این شبکه‌های خارجی نیازمند هم‌آفرینی (co-creative)جدیدی است؛ اما همچنین می‌توانند به سازمان‌ها اجازه دسترسی به مخزن بزرگی از توانایی‌ها و منابع قابل بهره‌برداری را نیز بدهند.

بیشتربخوانید: پنج ارکان اصلی تحول دیجیتال موفق

سوال چهارم: آیا تیم دیجیتال خودتان را محصور کرده‌اید؟

ارتقای دیجیتال نیازمند تیمی تعریف‌شده با محدوده عملکردی مشخص است؛ درحالی‌که تحول دیجیتال نیازمند تیمی با قدرت حاکمیتی چندجانبه و حمایت قوی است. این نکته‌ای مهم است؛ چراکه معمولاً سازمان‌ها ساختار داخلی خود را به‌عنوان بخشی از تحول دیجیتال تغییر نمی‌دهند. پس تیم‌هایی که مشغول به این تحولات هستند ناچار به مدیریت ساختار موجود می‌شوند.

جایی که تیم قرار می‌گیرد هم در واقعیت و هم در چارت می‌تواند بر توانایی نفوذ بر گروه‌های چندوجهی برای رسیدن به تحول دیجیتال واقعی اثر بگذارد. ما کمپانی‌های زیادی را دیده‌ایم که فرایند دیجیتال را با پایه‌گذاری تیم‌ها در واحدهای بازاریابی یا آی‌ تی محدود کرده‌اند.

سوال پنجم: می‌دانید چگونه ارزشی که در تلاش برای خلق آن هستید را اندازه‌گیری کنید؟

شما آنچه را مدیریت می‌کنید که اندازه‌گیری می‌کنید. در اکثر سازمان‌ها برای تولید یا ارائه خدمت بر سرمایه فیزیکی یا سرمایه انسانی تمرکز است. این شرکت‌ها موجودی و بهره‌وری و بهره‌برداری و دیگر شاخص‌های کلیدی عملکرد سنتی را دنبال می‌کنند.

ذکر این نکته خالی از لطف نیست که تحول دیجیتال همیشه بر شاخص‌های کلیدی عملکردی (KPI ) به‌طور رایج اندازه‌گیری می‌شوند اثر نمی‌گذارد. هدف نهایی هر تحولی اثرگذاری بر درآمد و سودآوری و ارزش سرمایه است؛ اما در طول این مسیر دنبال‌کردن شاخص‌های میانی کمک‌کننده خواهد بود. برای نمونه وقتی درباره میزان موفقیت شبکه توسعه صحبت می‌کنیم اپل می‌تواند تعداد توسعه‌دهنده‌های برنامه‌های اپ‌استور را اندازه‌گیری کند یا میزان پول حاصل از این اپ‌ها و همچنین میزان رضایت مشتریان این برنامه‌ها را مورد ارزیابی قرار دهد.

بیشتربخوانید: تحول دیجیتال برای کسب‌وکارهای کوچک در سال ۲۰۲۴

سوال ششم: آماده قضاوت‌های سخت هستید؟

ضرب‌المثلی هست که می‌گوید تغییر انسان‌ها، آسان‌تر از تغییر انسان‌هاست! به‌بیان دیگر گاهی چشم انداز جدید نیازمند افراد جدیدی برای خلق است. در طول تحول دیجیتال بسیاری از افرادی که نیاز دارید در تیم تحول یا سازمان شما باشند در سازمان شما نیستند. یا اصلا نیستند یا به تعداد کافی وجود ندارند. ازطرف دیگر خیلی از کارمندان شما به کاری که همیشه درحال انجام آن بوده‌اند مشغول می‌شوند و مقاومتی در برابر تغییر ایجاد خواهند کرد. برای آسان‌ترکردن تحول دیجیتال و برای توجه به تیم خود، خود را برای قضاوت‌های سخت اماده کنید. بنابر تجربه ما نیمی از تیم شما در فرایند دیجیتال نیاز به تغییر موضع دارند. این اتفاق اگرچه دردناک اما مفید است و تعادلی میان نو و کهنه ایجاد می‌کند.

سوال هفتم: آماده اداره‌کردن کسب‌و‌کار دیجیتال خود خواهید بود؟

گاهی کسب‌و‌کارهای نوظهور داخل سازمان، بزرگ‌تر و ارزشمندتر از مولد خود می‌شوند و بیشتر اوقات برای اینکه به هر دو طرف، اجازه رشد بدهیم نیازمند جداسازی می‌شویم.

گوگل از نمونه شرکت‌هایی است که  هم در سرمایه‌گذاری‌های جدید و هم در توانمند‌سازی‌ آنها عملکرد خوبی داشته است. نمونه آن نیز سازماندهی مجدد اخیر‌ آنها در آلفابت(Alphabet) برای قادرساختن هریک از کسب‌و‌کارهای اصلی آن برای دنبال‌کردن ظرفیت‌های خود است که شامل گوگل و یوتیوب می‌شود. در سازمان‌های دیگر کسب‌و‌کار دیجیتال در واقع کسب‌و‌کار مولد خود را جذب می‌کند و بهبود می‌بخشد.

متحول‌ساختن سازمان کار سختی است. تحقیقات نیز این را ثابت می‌کند؛ اما همچنان کار ارزشمندی است.

ارزیابی فورستر (Forrester assessment) می‌گوید تا سال ۲۰۲۰ هر کسب‌و‌کاری هم شکار و هم شکارچی است. به‌عنوان رهبر اصول مدیریت تغییر را می‌دانید؛ اما در نظر داشته باشید تحول دیجیتال عمیق‌تر از تغییر است و به همین دلیل تقاضای جدیدی برای شما، تیم و سازمانتان به وجود می‌آورد. این نکته را نیز در نظر داشته باشید که همراه با تحول دیجیتال این شانس را خواهید داشت که در سودآورترین و با‌ارزش‌ترین مدل‌های کسب‌و‌کار که تا به حال بازار به خود دیده است، سرمایه‌گذاری کنید.

منبع:
صنعت خودرو
https://hbr.org/2016/07/7-questions-to-ask-before-your-next-digital-transformation

بیشتربخوانید:
تحول دیجیتال در تولید در سال ۲۰۲۴ ( قسمت اول)
تحول دیجیتال در تولید در سال ۲۰۲۴ ( قسمت دوم): ۸ نمونه دیجیتالی‌سازی

هفت سوالی که باید قبل از تحول دیجیتال پرسید